سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

551

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

ابتدا در سامره سكونت داشت و مشغول تحصيل علم بود ، مدتى هم در نجف زندگى كرد و بعد از دريافت درجهء اجتهاد به بمبئى بازگشت . استادان او عبارت بودند از : شيخ عبد اللّه شوشترى ؛ محمد على تهرانى ؛ ميرزا عبد اللّه شيرازى ؛ شيخ نظر على ؛ محمد على نجف‌آبادى ؛ على محمد يزدى ؛ شيخ ابراهيم اردوبادى ؛ سيد احمد ( درگذشته به سال 1356 ه ق ) ؛ آقاى محمد كاظم يزدى ( درگذشته به سال 1337 ه ق ) ؛ آقا ملا كاظم خراسانى ( درگذشته به سال 1339 ه ق ) ؛ آقاى فتح اللّه اصفهانى ؛ آقاى سيد ابو الحسن اصفهانى ؛ آقاى ضياء الدّين عراقى ؛ سيد مصطفى كاشانى و مرحوم مولانا شيخ على . همدرسان معروف او در شبه قارهء هند عبارت بودند از : مولانا سيد راحت حسين گوپالپورى ؛ مولانا ابو الحسن ، منن لكنهوى ؛ مولانا سيد يوسف حسين امروهوى ؛ مولانا سيد سبط نبى نوگانوان سادات . مولانا محمد حسين به كربلا و نجف ، كاظمين و سامره رفت و آمد داشت . اولين سفر خارج از عراق در سال 1321 ه ق انجام شد وقتى پدرش براى ازدواج او را طلب كرده بود . دومين سفر به بمبئى از 14 شوال 1331 ه ق شروع و در 3 ذىالقعده به بمبئى رسيد و تا آخر به خدمت دين و علم مشغول ماند . در سال 31 - 1332 ه ق علاوه بر بمبئى به شهرهاى پونه و سورت و غيره مسافرت كرد . از جمادى الثانى 1332 ه ق وظايف امامت و خطابت مسجد را برعهده گرفت . او در سال 1336 ه ق از شهرهاى سورت ، پونه ، دكن ، فيض‌آباد ، لكنهو ، جاوره و غيره ديدن كرد . مجددا به عراق رفت و در سال 1935 ه ق به حج مشرّف شد . در سال 1963 ه ق براى اولين بار و در سال 1967 ه ق براى دومين بار براى زيارت به مشهد و قم رفت . وى در تهران براى معالجه توقف كرد اما در 28 صفر 1387 ه ق / 7 ژوئن 1967 م زندگى فانى را وداع گفت . جنازه‌اش را از تهران به قم آوردند و در مسجد طباطبايى دفن كردند . مولانا محمد حسين علاوه بر اينكه فقيه و مجتهد و مفسر و محدث بود خدمات اجتماعى و رهبرى قومى خود را برعهده داشت . وسعت نظر و شايستگى و اخلاق او مورد تأييد همگان بود . پس از گذشت چهل سال از خدمات دينى وى اهالى بمبئى در 6 ربيع الاول 1360 ه ق / 4 آوريل 1941 م به عنوان بزرگداشت جلسه‌اى تشكيل دادند و بزرگان شهر و مسلمانان و غير مسلمانان به پاس خدمات وى در آن مجلس شركت كردند . جرأت و همت و انگيزهء خدمت وى به اسلام از زمانى شروع شد كه در سال 1329 ه ق قواى روسيه به ايران حمله كرد و علماى نجف فتواى دفاع و جهاد دادند ، تعداد زيادى از علما و طلاب